Cách chọn kính dã ngoại chống tia UV bảo vệ mắt khi đi trekking địa hình

Chào bạn, tôi là Huỳnh Trung — Founder của TigoCamp. Trong các danh sách chuẩn bị đồ đi rừng, mọi người thường nhắc rất nhiều đến áo khoác leo núi, giày trekking, balo trợ lực… nhưng lại vô tình bỏ quên một bộ phận nhạy cảm và quan trọng nhất trên cơ thể: Đôi mắt. Khi trekking trên những sườn núi cao không một bóng cây che chắn, hoặc đi dọc các bờ biển đầy cát trắng, đôi mắt của bạn đang bị “chiên giòn” dưới tia bức xạ mặt trời mà bạn không hề hay biết.

Hội chứng “mù tuyết” (Snow blindness) hay giác mạc bị cháy nắng là những tai nạn phổ biến và cực kỳ đau đớn, có thể làm hỏng hoàn toàn chuyến đi của bạn. Việc trang bị một chiếc kính râm thông thường là chưa đủ. Bài viết này tôi sẽ hướng dẫn chi tiết cách chọn kính dã ngoại chuyên nghiệp, từ chỉ số UV, công nghệ tròng Polarized cho đến thiết kế gọng bám dính. Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một cung đường đầy nắng gió, hãy tham khảo ngay các mẫu kính dã ngoại đạt chuẩn bảo vệ mắt tối đa tại TigoCamp nhé.

1. Tại sao kính thời trang không thể dùng để đi Trekking?

Nhiều bạn nữ mang những chiếc kính mát thời trang bản to, gọng kim loại mỏng manh lên đỉnh núi Tà Năng để chụp ảnh. Nhưng chỉ sau 1 giờ đổ mồ hôi, chiếc kính liên tục tuột xuống mũi. Và tệ hơn, ánh nắng vẫn lọt vào mắt từ mọi hướng.

1.1. Khả năng bao phủ (Coverage) kém

Kính thời trang thường có thiết kế tròng phẳng. Ánh sáng mặt trời không chỉ chiếu thẳng vào mặt bạn, mà nó còn phản xạ từ mặt đất, mặt hồ nước, hoặc từ vách đá hắt chéo lên. Kính thời trang có những khoảng hở rất lớn ở hai bên thái dương và phía dưới gò má, khiến tia UV thoải mái xâm nhập vào mắt. Kính dã ngoại thể thao (Wraparound Sunglasses) có thiết kế cong ôm sát theo khuôn mặt, tạo thành một “căn hầm” che chắn 360 độ, không cho bất kỳ luồng sáng lạc nào lọt vào bên trong.

1.2. Mức độ nguy hiểm của kính giá rẻ dỏm

Một chiếc kính râm giá 50 ngàn đồng mua ngoài chợ không hề có lớp phủ chống tia UV. Tròng nhựa nhuộm màu đen tối làm đồng tử của bạn giãn to ra theo phản xạ tự nhiên (để nhìn rõ hơn trong bóng râm). Nhưng vì nó không cản được tia UV, tia bức xạ độc hại sẽ đi thẳng qua đồng tử đang mở rộng và “đốt cháy” võng mạc của bạn nhanh gấp 10 lần so với việc bạn không đeo kính. Do đó, cách chọn kính dã ngoại nguyên tắc số 1 là: Hoặc đeo kính chống UV xịn, hoặc thà không đeo gì cả và nheo mắt lại.

2. Hiểu rõ các chỉ số bảo vệ mắt: UV Protection và VLT

Khi mua kính dã ngoại, bạn đừng chỉ nhìn vào màu sắc. Hãy lật hộp kính lên và tìm kiếm hai thông số kỹ thuật sống còn dưới đây.

2.1. Chỉ số chống tia cực tím (UV Protection)

Ánh sáng mặt trời chứa 3 loại tia cực tím: UVA, UVB và UVC. (Tia UVC đã bị tầng ozone chặn lại). Tia UVB gây cháy nắng bề mặt da, trong khi tia UVA đâm xuyên sâu làm đục thủy tinh thể. Một chiếc kính dã ngoại chuẩn bắt buộc phải có nhãn “100% UV Protection” hoặc “UV400”. Ký hiệu UV400 nghĩa là tròng kính sẽ chặn lại tất cả các tia sáng có bước sóng từ 400 nanomet trở xuống, bảo vệ mắt bạn an toàn tuyệt đối trước cả UVA và UVB.

2.2. Tỉ lệ truyền sáng (Visible Light Transmission – VLT)

VLT là phần trăm ánh sáng mà tròng kính cho phép xuyên qua để đi vào mắt bạn. Việc chọn VLT sai sẽ khiến bạn bị chói lóa hoặc không nhìn thấy đường đi trong bóng râm.

• VLT 0% – 19%: Tròng kính rất tối. Dành cho môi trường siêu chói như đi trên tuyết trắng phản quang, đi trên sa mạc cát, hoặc leo núi cao (High-altitude mountaineering).
• VLT 20% – 40%: Phù hợp cho đa số các hoạt động trekking, đạp xe dã ngoại trong những ngày nắng đẹp hoặc nhiều mây.
• VLT 40% – 80%: Tròng kính khá sáng, có màu vàng hoặc hồng nhạt. Dùng khi đi rừng rậm tán lá che khuất mặt trời râm mát, hoặc đi vào lúc chiều muộn chạng vạng.
• VLT 80% – 100%: Tròng kính trong suốt (Clear lens). Dùng để cản bụi, cản gió và côn trùng bay vào mắt khi đi xe đạp vào ban đêm.

Nhiều hãng sản xuất như Oakley hay Julbo đã tích hợp công nghệ Tròng đổi màu (Photochromic Lenses) cho phép VLT tự động biến đổi từ 15% (khi ra nắng gắt) lên tới 75% (khi vào bóng râm rực), giúp bạn không phải liên tục tháo ra đeo vào.

3. Tròng kính phân cực (Polarized Lenses): Vũ khí chống chói lóa

Rất nhiều người nhầm lẫn giữa kính chống UV và kính Polarized. Tròng chống UV bảo vệ mắt bạn khỏi bức xạ vô hình, trong khi tròng Polarized (phân cực) giúp bạn loại bỏ sự chói lóa (Glare) có thể nhìn thấy bằng mắt thường.

3.1. Cơ chế hoạt động của kính Polarized

Ánh sáng mặt trời bình thường phân tán theo mọi hướng. Nhưng khi ánh sáng đập vào các bề mặt phẳng và nhẵn (như mặt hồ nước, mặt băng tuyết, bãi cát hoặc kính ô tô đi ngược chiều), nó sẽ bị phản xạ lại và gom thành một luồng sáng chói nằm ngang, đâm thẳng vào mắt gây lóa. Tròng Polarized chứa một lớp kính lọc vi phân được thiết kế theo các sọc dọc. Nó sẽ chặn đứng tất cả các tia sáng phản xạ nằm ngang này, chỉ cho phép các tia sáng hữu ích đi qua.

3.2. Khi nào BẮT BUỘC phải dùng tròng Polarized?

Nếu bạn đi chèo thuyền SUP trên hồ, câu cá dã ngoại, hoặc lái xe ô tô đường dài, tròng Polarized là vật bất ly thân. Nhờ loại bỏ lớp sáng lóa phản chiếu trên mặt nước, bạn thậm chí có thể nhìn xuyên thấu mặt hồ để thấy cá bơi dưới đáy. Nó mang lại sự tương phản hình ảnh cực kỳ sắc nét và làm dịu mắt tuyệt đối, giúp bạn không bao giờ phải nheo mắt khi nhìn ra trời nắng gắt.

Tuy nhiên, cách chọn kính dã ngoại có một lưu ý nhỏ: Không nên dùng kính Polarized nếu bạn phải thường xuyên đọc các loại màn hình LCD/LED cũ (như màn hình máy GPS cầm tay đời cũ hay đồng hồ số), vì kính phân cực có thể làm các điểm ảnh trên màn hình này bị tối đen đi một góc nhìn nhất định.

4. Chọn chất liệu: Sự bền bỉ để sinh tồn trong hoang dã

Kính dã ngoại không phải là đồ vật để nâng niu. Bạn sẽ làm rớt nó xuống sỏi đá, bạn sẽ nhét nó vội vàng vào túi áo khoác, và đôi khi bạn sẽ vô tình ngồi đè lên nó. Do đó, chất liệu làm nên chiếc kính phải thực sự “trâu bò”.

4.1. Tròng kính Polycarbonate chống vỡ nát

Tuyệt đối không mua kính dã ngoại có tròng làm bằng thủy tinh (Glass Lenses). Mặc dù thủy tinh chống xước cực tốt và cho hình ảnh quang học trong vắt, nhưng nó RẤT NẶNG và cực kỳ nguy hiểm. Nếu bạn bị té ngã úp mặt xuống đá, tròng thủy tinh vỡ vụn có thể đâm thẳng vào nhãn cầu gây mù lòa.
Tròng kính dã ngoại tiêu chuẩn phải được đúc bằng Polycarbonate hoặc Trivex. Polycarbonate nhẹ hơn thủy tinh 50% và chịu va đập mạnh hơn 10 lần. Dù bạn có lấy búa đập, nó cũng chỉ bị nứt hoặc xước chứ không bao giờ vỡ vụn văng miểng.

4.2. Gọng kính nhựa TR90 hoặc Grilamid

Hãy quên những chiếc gọng kim loại mỏng manh dễ bị uốn cong biến dạng. Gọng kính thể thao phải làm bằng nhựa TR90 (một loại polyme siêu đàn hồi). Đặc tính của TR90 là nó vô cùng nhẹ, có thể bẻ cong xoắn vặn và sẽ tự bật đàn hồi trở lại hình dáng ban đầu ngay lập tức. Hơn nữa, vật liệu này chịu được nhiệt độ từ âm độ C trên núi tuyết đến 50 độ C trên sa mạc mà không bị giòn gãy.

4.3. Miếng đệm mũi và Đệm thái dương bằng cao su Hydrophilic

Đây là chi tiết ăn tiền nhất tạo nên sự thoải mái. Khi bạn đeo balo leo núi và vã mồ hôi nhễ nhại, kính nhựa thông thường sẽ trơn tuột xuống mũi liên tục. Các dòng kính xịn được bọc lớp đệm cao su Hydrophilic (ưa nước) ở phần tiếp xúc với sống mũi và hai bên thái dương. Điều kỳ diệu của loại cao su này là: Da bạn càng ra nhiều mồ hôi, nó bám càng dính và rít, giữ chặt chiếc kính trên mặt bạn bất chấp việc bạn đang nhảy qua khe suối hay chạy bộ địa hình.

5. Cách bảo quản và vệ sinh kính dã ngoại đúng chuẩn

Kính dã ngoại dù có xịn cỡ nào thì lớp phủ (Coating) chống UV hay chống xước trên bề mặt cũng sẽ bị bong tróc nếu bạn chăm sóc sai cách. Rất nhiều người vừa lau kính xong đã thấy tròng kính mờ xịt đầy vết xước dăm liti.

5.1. Sai lầm khi dùng vạt áo thun lau kính

Đây là thói quen tàn phá tròng kính nhanh nhất. Quần áo của bạn dính đầy bụi bẩn, cát liti và mồ hôi chua. Khi bạn lấy mép áo chà sát lên mặt kính, những hạt cát vô hình đó sẽ cào xước toàn bộ lớp phủ Coating bên ngoài. Luôn luôn sử dụng khăn Microfiber (sợi vi mô) đi kèm trong hộp kính để lau. Khi đi cắm trại, nếu kính bị dính cát hoặc bùn, tuyệt đối không lau khô ngay. Hãy lấy chai nước suối dội rửa sạch hết đất cát bám trên kính, vẩy mạnh cho ráo nước rồi mới dùng khăn mềm thấm nhẹ nhàng.

5.2. Chú ý nhiệt độ khi lưu trữ (Không để kính trong ô tô đỗ ngoài nắng)

Mùa hè, nhiệt độ bên trong cabin chiếc ô tô đỗ ngoài trời nắng có thể lên tới 60-70 độ C. Mức nhiệt như một cái lò thiêu này sẽ làm nóng chảy biến dạng gọng nhựa, làm rạn nứt hoặc bong tróc các lớp tráng gương (Mirror coating), lớp phủ chống chói phản quang (Anti-reflective coating) trên tròng kính. Khi không sử dụng, hãy cất kính vào hộp cứng (Hard case) chống sốc và bỏ vào trong balo mang theo người.

Kết luận

Tóm lại, cách chọn kính dã ngoại không phải là chọn món đồ trang sức thời trang hào nhoáng. Đó là hành trình đi tìm tấm khiên bảo vệ cửa sổ tâm hồn của bạn trước tia tử ngoại chết người và những chấn thương vật lý không lường trước. Một chiếc kính thể thao với độ ôm mặt sát sao, tròng Polycarbonate chống vỡ 100% UV Protection, gọng TR90 siêu dẻo và đệm mũi chống trượt là công thức hoàn hảo cho mọi cung đường từ rừng rậm lên đỉnh tuyết.

Bạn đã đầu tư hàng triệu đồng cho một đôi giày xịn để bảo vệ đôi chân, đừng ngần ngại đầu tư xứng đáng cho đôi mắt của mình. Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một kỳ nghỉ trekking sắp tới mà chưa có kinh nghiệm trang bị, hãy ghé thăm dịch vụ thuê lều cắm trại và phụ kiện trekking chuyên nghiệp của TigoCamp để trải nghiệm thử các sản phẩm cao cấp. Hoặc tham khảo ngay bộ sưu tập kính dã ngoại thể thao chống UV, phân cực Polarized chính hãng tại TigoCamp, đảm bảo cho bạn một tầm nhìn sắc nét và an toàn tuyệt đối trên mọi nẻo đường!